حقوق زن در اسلام / تبعیض جنسیتی زنان در اسلام

پیشینه حقوق زن در قبل از اسلام

دقت به پیشینه هر موضوع برای بررسی موضوع مفید است و در راه رسیدن به هدف کمک کار است. بنابراین برای پاسخ به این پرسش که آیا حقوق زن در اسلام پایمال شده است یا خیر؟، به حقوق زن در ماقبل اسلام توجه میکنیم.

چند قاعده کلی در نظام جاهلیت قبل از اسلام، به چشم میخورد. اصولی همچون تعصب، مادی گرایی، جنگ طلبی و… در زندگی اعراب جاهلی نمو بسیاری دارد و این موارد در آن زمان باعث پایمال شدن حقوق زن در نظام جاهلیت شده است.

به همین خاطر در طول چند خط به تصور جو زمان جاهلیت می پردازم.

در زمان جاهلیت، قبایل مختلف با هم دیگر کشت و کشتار داشتند و بر سر موضوع بسیار کوچکی به جنگ های بسیار بزرگ کشیده می شدند و به هیچ وجه و هیچ وجه حاضر به بخشش و کوتاه آمدن نبودند.

در این میان، زنان که از قوه جنگاوری برخوردار نبودند، به دست قبیله مقابل می افتاد و مثلا از آن قبیله فرزند می آورد و این امر باعث پستی و ننگ به شمار میرفت و بنابراین زن را کشته و یا زنده به گور می کردند.

و یا چون تنها به دنیا و مال و منال فکر می کردند، ازآنجا که زنان قدرت کسب درآمد نداشتند، در نظر آنان پست بودند و به همین خاطر، بعد از اینکه فرزند دختری به دنیا می آوردند، احساس پستی و ننگ می کردند و آنها را زنده به گور می کردند.

آنان زن را مایه ننگ و آبروریزی و شر میدانستند، چنانکه پس از اینکه فردی فرزند دختری به دنیا می آورد، به او می گفتند: خدا شما را از ننگ او ایمن بدارد، هزینه او را فراهم سازد و قبر را خانه داماد قرار دهد.[۱]

با بررسی زندگانی اعراب جاهلی به این نتیجه می رسیم که در واقع اصلا برای زن، ارزش انسانی در نظر نمی گرفتند و او را تنها ابزار و کالایی برای خرید و فروش می دانستند.

اما آنچه که این حق را به زنان بازگردانید اسلام بود و اسلام بود که پیامبری فرستاد و مردم را از زنده به گور کردن دختران خود نهی کرد و اسلام بود که قرآنی فرستاد و مردم را از این کار نهی کرد. آیاتی همچون سوره: اسراء آیه ۶، انعام آیه ۱۳۷ و ۱۴۰ و ۱۵۱، تکویر ۸ و ۹ بر این موضوع دلالت دارد.

اسلامی که قوانین ازدواج و طلاق و مهریه و زنا و… را قرار داد باعث افزایش ارزش زن در جامعه گردید.

این اسلام است که مقام والدین را پاس می دارد و به نقش مهمتر مادر نسبت به پدر پرداخته و می فرماید: وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلی‏ وَهْنٍ … (و ما به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم؛ مادرش او را با ناتوانى روى ناتوانى حمل کرد (به هنگام باردارى هر روز رنج و ناراحتى تازه‏اى را متحمّل می ‏شد)[۲]

اما با بررسی ایین موضوع، باز چالش هایی ایجاد می شود که به بررسی آنان می پردازیم:

زن حیوانِ انسان نماست

بعضی می گویند که اسلام زن را حیوانی به شکل انسان فرض کرده است که وسیله برای استفاده مردان است!

این سخن در صورتی درست است که از نصوص اسلام، همچون آیات و روایات چنین چیزی بردداشت شود و اینکه بعضی از مسلمانان این سخن را می گویند دلیل بر اسلامی بودن آن نیست.

این فرضیه زمانی صحیح است که در برابر قتل زن، مرد قاتل اعدام نشود درحالی که طبق احکام اسلامی مسئله قصاص، مرد را می‌توان با شرایطی در قبال قتل یک زن اعدام نمود. این درحالی است که اگر مردی یک حیوان تربیت یافته که ارزش مالی آن بیش از دیه یک انسان باشد را بکشد او را در قبال آن حیوان اعدام نمی‌کنند اما برای زن این‌طور نیست و این یعنی زن و مرد در انسانیت برابر هستند.

چرا دیه زن نصف مرد است؟؟

اشتباه از اینجا برخاسته که ما برای دیات و خون‌بها ارزش انسانی قائل هستیم، در حالی که دیه در رابطه با کارایی و ارزش اقتصادی است. به همین خاطر، اگر دو دست یک نفر را قطع کنند، دیه آن برابر با کشتن و نابود کردن است. و همین‌طور اگر دو چشم یا دو پا، تخمدان‌ها یا گوش‌ها را ببرند، هرکدام برابر با دیه کامل حساب می‌شوند. این مسئله نشان می‌دهد که دیه ارزش انسانی را توضیح نمی‌دهد که فقط در رابطه با کارایی و ارزش اقتصادی است. و از آنجا که کار مرد و مسئولیت مرد بیشتر است و ارزش اقتصادی آن زیادتر است، ناچار دیه این دو باهم تفاوت دارد. [۳]

استاد علی صفایی حائری

ادعای کمتر بودن کارایی اقتصادی زنان نسبت به مردان توهین است

کارایی اقتصادی زنان یک مسئله شخصی نیست که بگوییم مثلا فلان زن کارایی اقتصادی بیشتری دارد پس باید دیه کامل بگیرد بلکه باید کارایی اقتصادی نوع زنان و در نظام کلی حقوقی اسلام را لحاظ کرد.

یعنی باید به این توجه کرد که اسلام در احکام شرعی چه وظایف اقتصادی را بر دوش زن و مرد گذاشته و بنابراین در مقابل چه حقوقی را در نظر گرفته است. برای مثال اسلام می‌گوید مرد وظیفه دارد نفقه خانواده همچون پوشاک و خوارک و… را تأمین کند و کارایی اقتصادی مرد به ناچار باید منجر به تامین این موارد شود و اگر نشد اسلام به زن حق طلاق و جدایی می‌دهد. اما برای زن این‌طور نیست؛ یعنی اگر زنی فعالیت اقتصادی نکند و درآمدی برای خانواده نیاورد ایرادی به او وارد نیست و اگر کشته شود شوهر و فرزندانش از لحاظ اقتصادی مستأصل نمی‌مانند برخلاف کشته شدن مرد.

بر فرض هم بگیریم که زنی در کنار مردان کارایی اقتصادی داشت و در حال کسب و کار بود، الزامات اسلامی بر او بار نیست. یعنی حتی اگر کارایی اقتصادی او بیشتر از مردان هم بود، اجبار به دادن نفقه و… نیست و برای او در اسلام الزاماتی در نظر گرفته نشده است. برای مثال اگر مرد کشته شود، برای جبران بخشی از خسارت فقدان میت یک دیه کامل را به زن و فرزندانش می‌دهند اما اگر آن زن کشته شود، جبران فقدان مالی او مانند مرد نیست.

پاسخ این شبهه برای دختران مجرد هم به همین صورت است. و تنها تفاوتی که این دو موضوع با هم دارند، بحث بالقوه و بالفعل است.

پسر مجرد قبل از آنی که کشته ‌شود این قابلیت را دارد تا خانواده ای تشکیل دهد و فرزندانی را در خانه اش گرد هم بیاورد و نفقه شان را تامین کند اما این قتل جلوی این عملکرد بالقوه که تشکیل و سپس تامین خانواده بود را گرفت و این دیه کامل می‌تواند جریمه ای برای آن عامل قتل باشد که به پیکره نظام اجتماعی چنین ضربه ای را وارد کرده است.

البته تمامی امور ذکر شده ممکن است گوشه از حکمت این احکام الهی باشد و ما دلیل واقعی این امر را نمی دانیم اما این را می دانیم که ابتدا با اعتقاد به حکمت الهی و پاسخ های ذکر شده تمامی این شبهات رفع می گردد.

کلام آخر

خواهر من!

بسیاری از افرادی که این شبهات را وارد می کنند برای رسیدن به حق، دست به چنین اموری نمی زنند، بلکه می خواهند اسلام را از میان برداشته و به دوران جاهلیت برگردند و زنان را همچون ابزار و وسیله و آلت خوش گذرانی استفاده کنند.

الفاظی همچون دوست اجتماعی، پایمالی حقوق زنان و… ظاهری زیبا و به نفع بانوان داشته، اما باطنی بسیار خطرناک و فتنه افکن را دارا است.

احکام اسلامی را با قوانین کفر غربی بسنجید!

کدام یک به نفع بانوان است؟ اسلامی که برای زندگی با زنان هزاران قاعده همانند حجاب و مهریه و… می گذارد؟ یا کفری که بدون هیچ وسیله ای ارتباط با زنان را جایز می داند؟

خواهر من حجاب و چادر مشکی ات همچون صندوقی است که طلا را در خود نگه داشته تا اجنبیان به آن آسیبی نزنند پس آن را از خود جدا مکن!

برگرفته از سایت قلم | برای مشاهده منابع به سایت مراجعه کنید: برای ورود به پست چرا قضاوت میکنیم کلیک کنید

ابوطالب خانی

ابوطالب خانی

شیعه ویترین شیعه ویترین و نماد اهل بیت(علیهم السلام) است، پس سعی کنیم نماد خوبی برای امام زمانمان باشید. | مدیر پایگاه فرهنگی مجازی سرباز مهدی: smahdi.info

Read Previous

چرا دیگران را قضاوت می کنیم و چه کنیم که قضاوت نکنیم؟

Read Next

کلاس اصول کافی – جلسه ۱ – اصول حدیث و معرفی کتاب مرحوم شیخ کلینی

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *